Εν αρχή ην ο σπόρος

αναρτήθηκε σε: Σπόροι και φύτεμα | 0

Η φύση δεν γνωρίζει άλλο από το να προσφέρει τα δώρα της. Κάθε χρόνο ο φυτικός κόσμος προσφέρει τους σπόρους του, που με την σειρά τους θα γίνουν νέα φυτά και δέντρα.

Ο άνθρωπος πάντοτε χρησιμοποιούσε αυτόν τον αειφόρο φυσικό κύκλο αφθονίας για την καλλιέργεια, φυτεύοντας τους σπόρους της κάθε σοδειάς. Εδώ και λίγα χρόνια ο κύκλος αυτός έχει σταματήσει. Για τους αγρότες δεν τίθεται πλέον θέμα αναπαραγωγής των δικών τους σπόρων, καθώς πρέπει να τους αγοράζουν, εγκαταλείποντας την αυτονομία τους.

Παντού στην Ευρώπη, έχουν δημιουργηθεί οργανώσεις πολιτών για να διεκδικήσουν την απελευθέρωση των σπόρων. Υπάρχουν συνεταιρισμοί που δρουν στο πεδίο αυτό, όπως το Longomai, η Biaugerm και το Kokopelli. Στην Ελλάδα την ευθύνη αυτή έχει επωμισθεί μεταξύ άλλων και το Πελίτι. Οι οργανώσεις αυτές εξασφαλίζουν την ανταλλαγή και την φύλαξη των αρχαίων ποικιλιών. Ο σκοπός τους είναι η προστασία του φυσικού κύκλου της ζωής από τον κρατικό ή ιδιωτικό έλεγχο και την επανάκτηση του δικαιώματος για ελεύθερη χρήση των σπόρων, σε όλες τους τις ποικιλίες.

Το χτές και το σήμερα των Σπόρων

Οι αγρότες φρόντιζαν πάντα  – εδώ και τουλάχιστον 10.000 χρόνια – να διαφυλάττουν και να αναπαράγουν τους σπόρους τους ώστε να προσαρμόζονται σε διαφορετικές γεωφυσικές και κλιματικές συνθήκες, να αποκτούν ανθεκτικότητα στις δύσκολες συνθήκες (ανυδρία, παγετός, ασθένειες, καύσωνες, κ.λ.π.) και να συνθέτουν έτσι ένα  πλούσιο ψηφιδωτό βιοποικιλότητας.

Εδώ και λίγα χρόνια, ξαφνικά, στις περισσότερες χώρες έχουν αντιστραφεί τα πάντα, και πλέον στην αγορά δεν βρίσκει κανείς παρά υβρίδια F1, ή μεταλλαγμένους πατενταρισμένους στείρους σπόρους. Όλα αυτά γιατί στο στόχο των μεγάλων οικονομικών συμφερόντων βρίσκεται η χειραγώγηση της τροφής, ο πλήρης έλεγχος του τι υπάρχει στο πιάτο μας… Αν συνειδητοποιήσουμε αυτό το πολύ σημαντικό ζήτημα, καταλαβαίνουμε ότι όλα ξεκινούν από τον σπόρο. Αυτή η εξάρτηση σήμερα αγγίζει ακραία σημεία, καθώς παρατηρούμε ότι το 60% των σπόρων τελικά έχει ήδη εξαφανιστεί. Πολλές ποικιλίες χάθηκαν για πάντα, αφήνοντας μας φτωχότερους καθώς δεν είναι πια μέρος της κληρονομιάς μας και είναι δραματικό αυτό από δεοντολογική και ηθική άποψη.

Σήμερα υπάρχουν 9 πολυεθνικές που ελέγχουν το 90% της αγοράς των σπόρων παγκοσμίως, μέσω των υβριδίων και των μεταλλαγμένων, αναγκάζοντας τους καλλιεργητές να αγοράζουν κάθε χρόνο τους σπόρους τους από αυτούς. Η κατάσταση είναι τόσο τραγική ώστε, αν σήμερα αποφασίζαμε να καταργήσουμε παγκοσμίως τα υβρίδια F1 και τα μεταλλαγμένα, δεν θα υπήρχε  σχεδόν τίποτα από τα βασικά διατροφικά είδη (π.χ. σιτάρι, καλαμπόκι, κ.λ.π.) που να μπορεί να αναπαραχθεί!

Τι είναι τα υβρίδια

Αυτό που ονομάζουμε ΥΒΡΙΔΙΟ έχει μια έννοια λίγο αμφίσημη. Εκείνοι που παραδοσιακά έφτιαχναν υβρίδια ήταν οι αγρότες, με αναμείξεις και διασταυρώσεις φυτών που γίνονταν μάλιστα με φυσική επιλογή: έβλεπαν ένα φυτό που είχε μια ενδιαφέρουσα ιδιότητα, ένα δεύτερο φυτό που είχε ένα διαφορετικό ενδιαφέρον χαρακτηριστικό και διασταύρωναν τα δύο φυτά για να αποκτήσουν έναν απόγονο που θα είχε τις δύο ιδιότητες στο ίδιο φυτό. Αυτά είναι τα αληθινά υβρίδια κατά κάποιο τρόπο.

Σήμερα ο όρος έχει παραποιηθεί τόσο που χρησιμοποιείται για σπόρους που δεν είναι καν υβρίδια, αλλά για διασταύρωση φυτών που είναι κλώνοι, που έχουν δηλαδή υποστεί γονιδιακή επεξεργασία, η οποία έχει φτωχύνει την αναπαραγωγική ικανότητα του σπόρου. Στα φυτά αυτά υπάρχει ένα είδος αιμομικτικού εκφυλισμού. Αυτός ο σπόρος έχει ένα ορισμένο νεανικό σφρίγος, ώστε να δώσει ένα φυτό εξαιρετικά όμορφο και παραγωγικό, που όμως θα έχει ελάχιστη αναπαραγωγική δύναμη  για να βγάλει και δεύτερη γενιά. Με τον τρόπο αυτό οι αγρότες εξαναγκάζονται να αγοράζουν κάθε χρόνο τους σπόρους τους.

Τι είναι τα μεταλλαγμένα

Οι  ΓΤΟ (γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί) είναι οργανισμοί -φυτικοί ή ζωικοί- που τους έχουν αλλάξει τεχνητά  την αρχική γενετική τους δομή, με προσθήκη, αφαίρεση ή αντικατάσταση ενός τουλάχιστον γονιδίου.

Η επέμβαση στη γονιδιακή δομή  του σπόρου μπορεί να είναι χημική ή μηχανική ή μπορεί να πρόκειται για επέμβαση με ξένο γονίδιο, όπως π.χ. το γονίδιο ενός βακτηριδίου μέσα στο καλαμπόκι. Σύμφωνα όμως με την ευρωπαϊκή οδηγία 2001-18, μόνο στην τελευταία περίπτωση αναγνωρίζονται ως μεταλλαγμένοι οργανισμοί, αφήνοντας έτσι ένα «παραθυράκι» ή μάλλον μια «μπουκαπόρτα» από την οποία βγαίνουν στην αγορά μεταλλαγμένα, που δεν αναγνωρίζονται έτσι σε νομικό επίπεδο!

Παρ’ όλο που τα μεταλλαγμένα μπορούν να αναπαραχθούν και να ξαναχρησιμοποιηθεί ο σπόρος τους, μια νέα διάσταση “νομικής στειρότητας” έρχεται στην επιφάνεια. Δηλαδή, όποιος παραγωγός ξαναφυτέψει μεταλλαγμένους σπόρους, μπορεί να κατηγορηθεί για κλοπή εταιρικής πατέντας και να κατασχεθούν όλοι οι σπόροι και τα προϊόντα του.

Πρός μια χειραγώγησητης παγκόσμιας τροφής;

Σήμερα που οι φωνές για την ελευθερία μέσα από την αυτάρκεια της τροφής πληθαίνουν, μάλιστα σε μια εποχή παγκόσμιας οικονομικής κρίσης,  όπου η διατροφική εξάρτηση των λαών από τις εταιρείες θυμίζει αποκαλυπτικά βιβλικά κείμενα, η τεχνοκρατική οικονομική πρακτική οδηγεί τον πλανήτη στην χειραγώγηση της παγκόσμιας τροφής.

Πέρα από τα υβρίδια και τα μεταλλαγμένα, φροντίζουν πια να πατεντάρουν για λογαριασμό τους και τους παραδοσιακούς σπόρους, με τη φαρισαϊκή επιστημοφανή δικαιολογία της καθαρότητας των σπόρων. Με άλλα λόγια απαγορεύεται η φύτευση και η ανταλλαγή ντόπιων σπόρων και ποικιλιών, των οποίων το κράτος πούλησε το δικαίωμα «πατέντας»στις πολυεθνικές.

Ήδη η νομοθεσία αυτή ισχύει σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες – πρόσφατα τέθηκε σε ισχύ και στη Γαλλία. Στην Αυστρία και τo Βέλγιο ισχύει αυτή η νομοθεσία και για τα κτηνοτροφικά ζώα, όπου οι κτηνοτρόφοι δεν έχουν δικαίωμα να αναπαράγουν τα ίδια τους τα ζώα!

Η Ελλάδα που αντιστέκεται

Στην Ελλάδα η νομοθεσία υπάρχει αλλά δεν είναι ακόμα σε εφαρμογή. Ευτυχώς η χώρα μας είναι από τις ελάχιστες Ευρωπαϊκές χώρες όπου, όχι μόνο δεν υπάρχουν μεταλλαγμένοι σπόροι στην αγορά, αλλά επίσης μπορεί κανείς να βρει ακόμα παραδοσιακές ποικιλίες στα καταστήματα. Έτσι, μπορούμε να πούμε ότι, τηρουμένων των αναλογιών, είμαστε ακόμα ένας παράδεισος παραδοσιακών ποικιλιών στον Ευρωπαϊκό νότο, κάτι που πρέπει να αναγνωρίσουμε, να εκτιμήσουμε και να περιφρουρήσουμε όσο καλύτερα μπορούμε.

Εν αρχή ην ο σπόρος

Πρέπει να καταλάβουμε ότι δεν μπορούμε να μιλάμε για ποιότητα τροφής και κατ’  επέκταση για την υγεία τη δική μας και των παιδιών μας, αν δεν  υπάρχει ποιότητα στο σπόρο. Δε μπορεί να υπάρξει δημοκρατία και ελευθερία, αν χαθούν οι ντόπιες ποικιλίες.

Το ζήτημα είναι βέβαια τι μπορούμε να κάνουμε σαν απλοί πολίτες σε αυτόν τον οργανωμένο παραλογισμό.  Την απάντηση θα μας τη δώσουν οι ίδιοι οι σπόροι. Αν αναλογισθούμε ότι ξεκίνησαν το ταξίδι τους πριν από εκατομμύρια χρόνια, ότι φωτισμένοι μύστες τους εξημέρωσαν εδώ και τουλάχιστον 10.000 χρόνια και έφτασαν ως εμάς περνώντας δια πυρός και σιδήρου, τότε θα συνειδητοποιήσουμε την ευθύνη μας απέναντί τους. Και όσο περισσότερη και βαθύτερη η δική μας συνειδητοποίηση τόσο μεγαλύτερη η δική του δύναμη.

Υποτιτλισμένο ντοκυμαντέρ (επιλέξτε τους ελληνικούς υπότιτλους) του Christophe Guyon για τον κίνδυνο εξαφάνισης των παραδοσιακών σπόρων και τις δραματικές επιπτώσεις στην ανθρωπότητα από την παγκόσμια κυριαρχία των μεταλλαγμένων σπόρων που κατασκευάζουν οι πολυεθνικοί αγροβιομηχανικοί κολοσσοί.

YouTube: please specify correct url

Σημειώσεις:

1. Χρησιμοποιήθηκε υλικό από το Dvd της οργάνωσης Kokopelli  «Σπόροι που αντιστέκονται», σε μετάφραση Ελλήνας Χριστοδουλάρη, που προβλήθηκε στα πλαίσια της   12ης Πανελλαδικής Γιορτής Σπόρων του Πελίτι.

2. Μπορείτε να βρείτε περισσότερα για τις Ευρωπαϊκές οργανώσεις που αναφέρονται στα site: www.seed-sovereignty.org

Από το site του Πελίτι www.peliti.gr

 

Αφήστε μια απάντηση